كرامتند در نزد حقّ تعالى ، و ايشان نيستند مگر اهل تقوى و يقين ؛ چنان‌كه فرمود : إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ « 18 » . بعد ، حضرت امام ص حكم اخذ و عطا را به طريق اختصار بيان فرمود كه : امر در اين دو خصلت ، به آن است كه بگيرد به حكم الهى و انفاق نمايد در طريق رضاى او ؛ و ليكن حكم حقّ تعالى در اخذ و انفاق نسبت به اشخاص ، مختلف است ؛ زيرا كه مناط دين و تكليف ، عقل است ، كه : « العقل ما عبد به الرّحمن و اكتسب به الجنان » « 19 » ، و عقول افراد انسانى - به حسب جبلّت و فطرت - مختلفند ، و حقّ تعالى به تقاضاى صفت عدالت ، تكليف را به قدر و قوّت عقل فرمود كه توانند از عهده برآيند ؛ زيرا كه طاقت در تحمّل تكاليف ، به قدر قوّت عقل است ؛ چنان‌كه فرمود : لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها « 20 » ، و حضرت رسول ص نيز تكلّم نمىفرمود با مردم مگر به قدر عقل ايشان ، كه : « ما تكلّم رسول اللّه احدا قطّ الّا به مقدار عقله » « 21 » . پس حكم الهى در اخذ و انفاق ، به حسب عقول خلايق ، مختلف است ؛ چه بسيار حسنات عوامّ است كه سيّئات ابرار و اخيار است ، و چه بسيار حسنات ابرار است كه سيّئات مقرّبين است ، كه : « حسنات الابرار سيّئات المقرّبين » « 22 » .

--> ( 18 ) - به صفحهء 403 از منهج حاضر رجوع شود . ( 19 ) - به منهج حاضر ، صفحهء 68 سطر 10 رجوع شود . ( 20 ) - خدا هيچ‌كس را تكليف نكند مگر به قدر توانائيش : سورهء 2 آيهء 286 ( 21 ) - رسول خدا هرگز با هيچ كس سخن نگفت مگر به مقدار عقلش : « ما كلّم رسول اللّه ( ص ) العباد بكنه عقله قطّ » : « الكافى » 1 : العقل و الجهل : حديث 15 ، 8 ( الرّوضة ) : حديث 394 ، « الأمالى للصّدوق » : مجلس شصت و پنجم : 504 ، « بحار الانوار » 1 : 85 ، 16 : 280 ( 22 ) - به منهج حاضر ، صفحهء 28 سطر 2 و 3 رجوع شود .